مولف ناشناخته

ديباچه 38

تاريخ شاهى ( فارسى )

يكى از پسران آقا على وزير ، پسرى داشته است بنام على محمد خان كه طبعا برادر - زادهء ميرزا حسين وزير محسوب ميشده ، ميرزا حسين وزير پسرى نداشته ، ولى يكى از دخترانش ، موسوم به بىبى كوچك به عقد اين على محمد خان درآمده است و از ثمرهء اين ازدواج ، احمد على خان وزيرى مؤلف تاريخ كرمان بوجود آمده است . كتاب تاريخ و هم‌چنين جغرافياى وزيرى را بنده تصحيح و چاپ كرده‌ام و دو بار چاپ شده است . تاريخ در حدود هشتصد صفحه است و جغرافى حدود سيصد صفحه . خوانندگان را به مقدمه و حواشى آن كتاب‌ها حوالت مىدهم . 11 - محقق التاريخ در سال 1269 قمرى ، يك نفر زرتشتى كرمانى ، كه ظاهرا منجم و از اهل كرمان بوده و اسكندر پسر ملا گشتاسب نام داشته است ، تاريخى در باب كرمان نوشته و آن را محقق التاريخ نام گذاشته است . ازين كتاب در ايران ، بنده نسخه‌اى سراغ ندارم ، ولى نسخه‌اى از آن در انستيتوى خاورشناسى شوروى وجود دارد كه ميكلوخوما كلاى مستشرق روسى از آن نام مىبرد و مىنويسد : « در كتاب مذكور [ محقق التاريخ ] باختصار تاريخ كهن كرمان تا زمان تصرف آن منطقه بدست اعراب در سدهء 7 ذكر شده است . اين كتاب به منزلهء شاهد درخشان بيدارى و جنبش جامعهء ايران در سدهء 19 و توجه آنان به گذشتهء ديرين تاريخ خود مىباشد كه نهضت مذكور از خصوصيات سدهء 20 است . يك نسخهء اين كتاب كه به انستيتوى خاورشناسى فرهنگستان علوم شوروى تعلق دارد به خط بهروز فرزند مؤلف كتاب مىباشد كه استنساخ آن را در تاريخ 25 محرم 1287 [ ق ] ( - 15 اوت 1860 ) در شهر كرمان به پايان رسانده است . » « 1 »

--> ( 1 ) - پيام نوين ، شماره 11 و 12 سال اول ، ص 131 .